De impact
De gezelligheid van de één
Is de hoofdpijn van een ander
De rook uit een schoorsteen verdwijnt niet zomaar. Hij komt terecht in de lucht die we samen inademen. Wat binnen gezellig voelt, heeft buiten gevolgen voor de hele buurt.
Een grote bron van fijnstof
van de Nederlandse fijnstofuitstoot (PM2,5) komt van houtstook thuis.
Meer dan industrie en raffinaderijen bij elkaar. Dat maakt de keuze om thuis hout te stoken merkbaar op landelijke schaal.
- Houtstook thuis23%
- Industrie en raffinaderijen20%
- Zeescheepvaart15%
- Consumenten: overige bronnen14%
- Overig verkeer en vervoer11%
- Overig10%
- Wegverkeer7%
Aandeel in de landelijke uitstoot in 2023, op basis van de Emissieregistratie. Dit is niet het aandeel houtrook in de lucht op iedere plek: dat verschilt per buurt, moment en weersomstandigheid.
Buren ademen ook mee
Houtrook stopt niet bij de voordeur. Mensen ademen de rook buiten én in huis in. Daarbij telt niet alleen de kachel naast je mee, maar ook houtstook verderop in de omgeving. Bij weinig wind of mist kan de rook blijven hangen.
Voor je buren kan dat betekenen: geen frisse lucht door het slaapkamerraam, last tijdens een wandeling of minder prettig buiten spelen. Geurhinder en een verstoorde nachtrust raken ook het dagelijks leven. Het gaat om de vrijheid om je thuis en in je eigen buurt prettig te voelen.
Achter die gevolgen zitten mensen. In de campagne Eerlijk over houtstook van het Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal) vertellen zij wat houtrook in hun dagelijks leven betekent. De campagne wordt gesteund door Longfonds en GGD Leefomgeving.
Buitenspelen is niet vanzelfsprekend
“Als iedereen aan het stoken is in het weekend, vooral als het windstil is, kan mijn zoontje niet buitenspelen.”
Fanny en haar kinderen hebben luchtwegaandoeningen. Ze vertelt hoe ze voortdurend op houtrook let: bij het luchten, tijdens het hardlopen en wanneer haar kinderen naar buiten willen. Soms gaat het gezin ergens anders naartoe om de rook te vermijden.
Lees het verhaal van Fanny
Van houtstoker naar bezorgde buur
“Als ik de rook ruik, kriebelt mijn keel meteen.”
Bart heeft COPD en stookte zelf jarenlang hout. Na een verhuizing merkte hij wat de kachel van een buurman met hem deed. Hij vertelt over benauwdheid, hoesten en hoofdpijn. Na een gesprek ging zijn buurman minder vaak stoken; Bart koos zelf voor infraroodpanelen.
Lees het verhaal van BartKleine deeltjes, grote gevolgen
Houtrook adem je mee naar binnen. De rook bevat fijnstof, waaronder roet, maar ook koolmonoxide en andere schadelijke stoffen. Dat kan direct klachten geven. Langdurige blootstelling aan fijnstof vergroot bovendien de kans op ernstige ziekten. [1][6]
- 01 · Inademen
Onzichtbaar klein
PM2,5 is fijnstof van maximaal 2,5 micrometer: 0,0025 millimeter. Je ademt de deeltjes ongemerkt in.
- 02 · In je longen
Diep naar binnen
Fijne deeltjes dringen diep in de luchtwegen door. Daar kunnen ze ontstekingsreacties en weefselschade veroorzaken.
- 03 · Verder in je lichaam
Ook je hart en vaten
Ontstekingsreacties kunnen doorwerken op je bloedvaten. Ultrafijne deeltjes kunnen ook in de bloedbaan terechtkomen.
Vereenvoudigde uitleg van hoe fijnstof kan werken. PM2,5 en ultrafijnstof zijn verschillende grootteklassen; niet alle deeltjes komen in het bloed. [2][3]
Klachten door houtrook
Hoesten en benauwdheid
Houtrook kan je luchtwegen direct prikkelen. Je kunt gaan hoesten of je benauwd voelen. Mensen met een longziekte zijn extra kwetsbaar. [4]
Meer luchtwegmedicatie nodig
In Nederlands onderzoek hadden deelnemers op dagen met meer houtrook vaker last van kortademigheid in rust. Ook gebruikten zij vaker medicijnen voor luchtwegklachten. [5]
Geurhinder en verstoorde nachtrust
De geur van houtrook kan ernstige hinder geven en je slaap verstoren. Ook hinder geldt als een nadelig gezondheidseffect. [1]
Het Nederlandse onderzoek volgde in 2021 volwassenen met en zonder astma of COPD op vier locaties. Het vond geen eenduidig bewijs voor aantasting van de longfunctie. De resultaten over kortademigheid en medicijngebruik gaan over verschillen tussen dagen met meer en minder houtrook. [5]
De langetermijnrisico’s van fijnstof
Deze effecten zijn onderbouwd voor fijnstof uit alle bronnen samen, zoals verkeer, industrie en houtstook. Hoeveel houtrook afzonderlijk aan elk risico bijdraagt, is minder goed bekend. [6][7]
Hart- en vaatziekten
Fijnstof verhoogt het risico op ziekten van hart en bloedvaten, waaronder hartinfarcten en beroertes. De gevolgen gaan dus verder dan je longen. [6][2]
Astma, COPD en minder longfunctie
Langdurige blootstelling aan fijnstof kan bijdragen aan COPD, een lagere longfunctie en het ontstaan of verergeren van astma, vooral bij kinderen. [3]
Longkanker
Langdurige blootstelling aan fijnstof in de buitenlucht kan longkanker veroorzaken. Houtrook bevat daarnaast andere schadelijke stoffen, waaronder PAK’s: stoffen die bij onvolledige verbranding ontstaan. [6][1]
Vroegtijdig overlijden
Fijnstof draagt bij aan vroegtijdige sterfte door onder meer hart- en vaatziekten, longziekten en longkanker. Het kan de gezonde levensduur verkorten. [6]
Wat weten we zeker, en wat nog niet?
De schadelijkheid van fijnstof is goed onderbouwd. Voor houtrook als afzonderlijk mengsel lopen onderzoeksresultaten uiteen. Het RIVM wijst onder meer op onnauwkeurige metingen van blootstelling en weinig onderzoek naar omwonenden. Daardoor zijn de precieze risico’s van houtrook nog niet betrouwbaar vast te stellen. [7]
Het risico hangt af van hoeveel je inademt, hoelang en hoe vaak, en je gezondheid. Voor fijnstof is geen veilige drempel bekend waaronder gezondheidseffecten uitblijven. Minder blootstelling is daarom beter. Ook een moderne houtkachel blijft fijnstof uitstoten. [1][3][4]
Onderbouwing: 7 bronnen en wat ze laten zien
- RIVM · Effecten van houtrook op gezondheid
Over de stoffen in houtrook, blootstelling, gevoelige groepen en hinder door geur en slaapverstoring.
- WHO · Types of pollutants: fijnstof en andere luchtverontreiniging
Legt uit wat PM2,5 is en hoe fijnstof, koolmonoxide en andere verontreinigende stoffen de gezondheid beïnvloeden. Engelstalig.
- RIVM · GGD-richtlijn: luchtkwaliteit en fijnstof
Onderbouwt de werking in longen en bloedvaten, effecten op longfunctie en astma en het ontbreken van een veilige drempelwaarde voor fijnstof.
- GGD Amsterdam · Houtrook en de gevolgen voor je gezondheid
Beschrijft directe luchtwegklachten en waarom ook moderne houtkachels schadelijke stoffen blijven uitstoten.
- RIVM · Gezondheidseffect van houtrook bewezen (2022)
Onderzoek van RIVM, TNO, GGD Amsterdam en Universiteit Utrecht op vier Nederlandse locaties in 2021. Vond een verband met kortademigheid in rust en extra medicijngebruik; geen eenduidig bewijs voor aantasting van de longfunctie.
- WHO · Ambient (outdoor) air pollution and health (2024)
Over fijnstof in de buitenlucht en de bijdrage aan hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen, kanker en vroegtijdige sterfte. Betreft luchtverontreiniging uit alle bronnen, niet alleen houtstook. Engelstalig.
- RIVM · Gevolgen van houtrook voor de gezondheid: literatuuronderzoek (2023)
Bespreekt de uiteenlopende onderzoeksresultaten en de beperkingen bij het meten van blootstelling. Meer onderzoek is nodig om de specifieke risico’s van houtrook nauwkeurig te bepalen.
Geraadpleegd op 1 november 2026.
Bekijk alle feiten en bronnen