De impact van houtrook
Houtrook komt terecht in de lucht die we samen inademen. De rook bereikt tuinen, straten en woningen. Dat merk je bij het luchten, tijdens een wandeling of wanneer kinderen buiten spelen. Op deze pagina lees je wat houtrook betekent voor je buurt en je gezondheid.
De gezelligheid van de één.
Is de hoofdpijn van een ander.
Een grote bron van fijnstof
van de Nederlandse fijnstofuitstoot (PM2,5) komt van houtstook thuis.
Meer dan industrie en raffinaderijen bij elkaar. Houtstook thuis heeft daarmee een groot aandeel in de Nederlandse fijnstofuitstoot.
- Houtstook thuis23%
- Industrie en raffinaderijen20%
- Zeescheepvaart15%
- Consumenten: overige bronnen14%
- Overig verkeer en vervoer11%
- Overig10%
- Wegverkeer7%
Nederlandse uitstoot van fijnstof (PM2,5) in 2023, op basis van de Emissieregistratie. Hoeveel houtrook je lokaal inademt, verschilt per buurt, moment en weersomstandigheden.
De hele buurt ademt mee
Houtrook stopt niet bij de voordeur. Mensen ademen de rook buiten én in huis in. De rook kan afkomstig zijn van een kachel naast je, maar ook van houtstook verderop in de buurt. Bij weinig wind of mist kan de rook blijven hangen.
Een slaapkamerraam dat dichtblijft. Rook tijdens een wandeling. Kinderen die minder prettig buiten spelen. Houtrook heeft invloed op gewone dingen in het dagelijks leven. Ook geurhinder en een verstoorde nachtrust raken het gevoel van prettig wonen.
Hoe dat dagelijks leven eruitziet, vertellen Fanny en Bart. In de campagne Eerlijk over houtstook vertellen bewoners wat houtrook voor hen betekent. Hun verhalen gaan over gezondheid, buiten zijn en prettig wonen.
Buitenspelen is niet vanzelfsprekend
“Als iedereen aan het stoken is in het weekend, vooral als het windstil is, kan mijn zoontje niet buitenspelen.”
Fanny en haar kinderen hebben luchtwegaandoeningen. Ze vertelt hoe ze voortdurend op houtrook let: bij het luchten, tijdens het hardlopen en wanneer haar kinderen naar buiten willen. Soms gaat het gezin ergens anders naartoe om de rook te vermijden.
Lees het verhaal van Fanny
Van houtkachel naar infraroodpanelen
“Als ik de rook ruik, kriebelt mijn keel meteen.”
Bart heeft COPD en stookte zelf jarenlang hout. Na een verhuizing merkte hij wat de kachel van een buurman met hem deed. Hij vertelt over benauwdheid, hoesten en hoofdpijn. Na een gesprek ging zijn buurman minder vaak stoken; Bart koos zelf voor infraroodpanelen.
Lees het verhaal van BartEerlijk over houtstook is een campagne van het Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal), gesteund door Longfonds en GGD Leefomgeving.
Kleine deeltjes, grote gevolgen
Als je houtrook inademt, krijg je fijnstof en andere schadelijke stoffen binnen. Die belasten je luchtwegen en kunnen direct klachten geven. Langdurige blootstelling aan fijnstof vergroot bovendien de kans op ernstige ziekten. [1][6]
- 01 · Inademen
Onzichtbaar klein
PM2,5 bestaat uit deeltjes van maximaal 0,0025 millimeter. Zo klein dat je ze ongemerkt inademt.
- 02 · In je longen
Diep naar binnen
Fijne deeltjes dringen diep in de luchtwegen door. Daar kunnen ze ontstekingsreacties en weefselschade veroorzaken.
- 03 · Verder in je lichaam
Ook je hart en bloedvaten
Ontstekingsreacties kunnen doorwerken op je bloedvaten. Ultrafijne deeltjes kunnen ook in de bloedbaan terechtkomen.
Vereenvoudigde uitleg van hoe fijnstof kan werken. PM2,5 en ultrafijnstof zijn verschillende grootteklassen; niet alle deeltjes komen in het bloed. [2][3]
Klachten door houtrook
Hoesten en benauwdheid
Houtrook kan je luchtwegen direct prikkelen. Je kunt gaan hoesten of je benauwd voelen. Mensen met een longziekte zijn extra kwetsbaar. [4]
Vaker medicijnen voor luchtwegklachten
In Nederlands onderzoek hadden deelnemers op dagen met meer houtrook vaker last van kortademigheid in rust. Ook gebruikten zij vaker medicijnen voor luchtwegklachten. [5]
Geurhinder en verstoorde nachtrust
De geur van houtrook kan ernstige hinder geven en je slaap verstoren. Ook aanhoudende geurhinder en verstoorde slaap belasten je gezondheid. [1]
De langetermijnrisico’s van fijnstof
Fijnstof belast je gezondheid. Houtstook draagt daaraan bij, net als verkeer en industrie. Minder fijnstof betekent minder belasting voor je lichaam. [6][7]
Hart- en vaatziekten
Fijnstof verhoogt het risico op ziekten van hart en bloedvaten, waaronder hartinfarcten en beroertes. De gevolgen gaan dus verder dan je longen. [6][2]
Astma, COPD en een lagere longfunctie
Langdurige blootstelling aan fijnstof kan bijdragen aan COPD, een lagere longfunctie en het ontstaan of verergeren van astma, vooral bij kinderen. [3]
Longkanker
Langdurige blootstelling aan fijnstof in de buitenlucht kan longkanker veroorzaken. Houtrook bevat daarnaast andere schadelijke stoffen, waaronder PAK’s: stoffen die bij onvolledige verbranding ontstaan. [6][1]
Vroegtijdig overlijden
Fijnstof draagt bij aan hart- en vaatziekten, longziekten en longkanker. Daardoor kunnen mensen eerder overlijden. [6]
Schonere lucht maakt verschil
Fijnstof is schadelijk voor de gezondheid. Minder blootstelling betekent minder belasting voor je lichaam. Elke vermindering van houtrook draagt bij aan schonere lucht in de buurt. [1][3][4]
Bronnen en uitleg bij het onderzoek
De langetermijneffecten zijn onderbouwd voor fijnstof uit alle bronnen samen. Voor houtrook afzonderlijk lopen de onderzoeksresultaten uiteen. Het RIVM wijst op onnauwkeurige metingen van blootstelling en weinig onderzoek naar omwonenden. Hoeveel houtrook aan elk risico bijdraagt, is daardoor minder goed bekend. Het risico hangt ook af van hoeveel je inademt, hoelang en hoe vaak, en je gezondheid. [7]
Het Nederlandse onderzoek volgde in 2021 volwassenen met en zonder astma of COPD op vier locaties. Het vond geen eenduidig bewijs voor aantasting van de longfunctie. De resultaten over kortademigheid en medicijngebruik gaan over verschillen tussen dagen met meer en minder houtrook. [5]
- RIVM · Effecten van houtrook op gezondheid
Over de stoffen in houtrook, blootstelling, gevoelige groepen en hinder door geur en slaapverstoring.
- WHO · Types of pollutants: fijnstof en andere luchtverontreiniging
Legt uit wat PM2,5 is en hoe fijnstof, koolmonoxide en andere verontreinigende stoffen de gezondheid beïnvloeden. Engelstalig.
- RIVM · GGD-richtlijn: luchtkwaliteit en fijnstof
Onderbouwt de werking in longen en bloedvaten, effecten op longfunctie en astma en het ontbreken van een veilige drempelwaarde voor fijnstof.
- GGD Amsterdam · Houtrook en de gevolgen voor je gezondheid
Beschrijft directe luchtwegklachten en waarom ook moderne houtkachels schadelijke stoffen blijven uitstoten.
- RIVM · Gezondheidseffect van houtrook bewezen (2022)
Onderzoek van RIVM, TNO, GGD Amsterdam en Universiteit Utrecht op vier Nederlandse locaties in 2021. Vond een verband met kortademigheid in rust en extra medicijngebruik; geen eenduidig bewijs voor aantasting van de longfunctie.
- WHO · Ambient (outdoor) air pollution and health (2024)
Over fijnstof in de buitenlucht en de bijdrage aan hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen, kanker en vroegtijdige sterfte. Beschrijft de gezondheidseffecten van luchtverontreiniging uit verschillende bronnen, waaronder houtstook. Engelstalig.
- RIVM · Gevolgen van houtrook voor de gezondheid: literatuuronderzoek (2023)
Bespreekt de uiteenlopende onderzoeksresultaten en de beperkingen bij het meten van blootstelling. Meer onderzoek is nodig om de specifieke risico’s van houtrook nauwkeurig te bepalen.
Geraadpleegd op 1 november 2026.
Bekijk alle feiten en bronnen